czwartek, 23 październik

Logowanie

Zarejestruj się! Przypomnij hasło

Użytkownicy Online

Na stronie przebywa:
7 użytkowników
Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
Góra
Województwo: wielkopolskie
Powiat: jarociński
Gmina: Jaraczewo

Położenie:
Góra leży 9 kilometrów na zachód od Jarocina. Wieś położona jest na wzgórzach moreny czołowej ostatniego, bałtyckiego zlodowacenia. Tutaj nad kanałem Obry- między Górą i Panienką - znajduje się najniżej położony punkt gminy Jaraczewo.

Opis miejscowości:
Nad wsią , która swą udokumentowaną historią sięga XIV wieku, góruje na wzniesieniu późno- klasycystyczny kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP. Ślady przeszłości sięgające XIX wieku znaleźć można tu niemal wszędzie – eklektyczny pałac wzniesiony wg projektu Pawła Rötgera, zespół zabudowań folwarcznych ze spichrzem i gorzelnią, czworaki, oberża, cegielnia i park krajobrazowy założony już w II połowie XVIII wieku. Do dziś w budynku pałacu mieści się od 1952 roku dom dziecka. W zamiejscowym oddziale Biblioteki Publicznej Gminy Jaraczewo znajduje się - otwarta w 2010 roku dla zwiedzających – izba regionalna.

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
image8817

wnętrza Izby Regionalnej w Górze

image8818

Izba Regionalna

image8820

Szkolne gawędziarstwo(źródło:Gazeta Jarocińska)

image8823

Niedźwiedzie w Górze (fot.Muzeum Regionalne w Jarocinie)

image8828

przedmioty zgromadzone w Izbie Regionalnej w Górze

image8830

Przebierańcy wielkanocni(źródło:Gazeta Jarocińska)

image8945

Boże Ciało - tradycyjna procesja ulicami wsi(fot. arch. rodzinne)

Więcej zdjęć ...

 

W Górze – jak w wielu polskich wsiach – życie społeczności organizuje także kalendarz liturgiczny i obrzędowy. Święta wielkanocne, barwne i mające w Polsce bardzo bogatą tradycję, w miejscowości od lat obchodzone są niezwykle uroczyście. Tradycyjnie od pokoleń w lany poniedziałek na ulicę wychodzą przebierańcy. Dziad, baba, niedźwiedzie chodzą od domu do domu, zbierając datki i smakołyki, a kominiarze „ murzą” napotkane lub podstępnie schwytane panny.

Bardzo uroczyście obchodzone jest także od wieków święto Bożego Ciała. Na trasie procesji budowane są cztery ołtarze polowe, a okna domów, bramy i ogrodzenia przyozdabiają kwiaty, wstążki i chorągiewki. W czasie procesji dziewczynki sypią kwiaty, a w kondukcie niosą swoje chorągwie i emblematy m. in. przedstawiciele matek, ojców, młodzieży i strażaków z parafii. Wzdłuż drogi mieszkańcy Góry stawiają młode brzózki lub brzozowe gałęzie.

 

W 2001 roku po raz pierwszy odbył się w Górze Gminny Konkurs Wiedzy o Kulturze Ludowej, którego gospodarzem - wówczas i w ciągu kolejnych lat - była miejscowa szkoła podstawowa. Uczestnicy konkursu – uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów z terenu gminy Jaraczewo musieli wykazać się znajomością dialektu i kultury wielkopolskiej. Celem konkursu było zwrócenie uwagi na terytorialne odmiany języka, które są ważnym elementem narodowej kultury i świadectwem przynależności do miejsca – regionu. Młodzież w czasie konkursowych zmagań wykazywała się wiedzą na temat gwary jaraczewskiej, znajomością słownictwa i wyrażeń gwarowych. Ważnym elementem konkursu były prezentacje tekstów gwarowych pochodzących z różnych zbiorów oraz oryginalnych, stworzonych przez uczestników na podstawie opowieści dorosłych – dziadków, sąsiadów.

Gwara Ziemi Jaraczewskiej reprezentuje cechy typowe dla dialektu wielkopolskiego. Mieszkańcy Góry, Jaraczewa i okolic - głównie starsze pokolenie – m. in. labializują- mówią: łokno , zamiast okno; łebiot – zamiast : obiad. Zwężają też w wymowie samogłoski: kuń zamiast – koń; grzych zamiast grzech; kwiotek zamiast kwiatek. Świadectwem wpływów niemieckich w okresie zaborów są obecne w języku germanizmy. Nawet młodzi mieszkańcy Góry i okolic – często bez świadomości obcego pochodzenia tych wyrazów - używają słów:

bana – pociąg chichrać – śmiać się kamlot – kamień kejter – pies kląkry – graty laczki – domowe pantofle leberka – wątrobianka rojber – łobuz tytka – papierowa torebka

 

W zamiejscowym oddziale Biblioteki Publicznej Gminy Jaraczewo w Górze znajduje się  - otwarta w 2010 roku dla zwiedzających – izba regionalna. Zgromadzone w niej eksponaty ilustrują życie mieszkańców Ziemi Jaraczewskiej. Przedmioty znalezione na strychach domów, fotografie i dokumenty przechowywane przez kolejne pokolenia w szufladach trafiły w miejsce, w którym stały się  cennym źródłem wiedzy o miejscowych zwyczajach, życiu lokalnych społeczności u schyłku XIX i w XX wieku.

autor:jaraczewianki

autor: Okrent

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
image8811

Góra - gospoda i droga do Jaraczewa (źródło fot.Gmina Jaraczewo na dawnych pocztówkach)

image8812

Góra (fot. Muzeum Regionalne w Jarocinie)

image8821

Koło śpiewu Chopin (fot. Muzeum Regionalne w Jarocinie)

image8822

Kółko rolnicze (fot. Muzeum Regionalne w Jarocinie)

image8824

Zdjęcie ukazujace Niemców w Górze w okresie II wojny(fot. Muzeum Regionalne w Jarocinie)

Więcej zdjęć ...

 

Z kart historii...

Odległą historię Góry potwierdzają liczne wykopaliska archeologiczne – z okresu brązu, żelaza i z okresu rzymskiego. W popielicach różnej wielkości znaleziono potłuczone, zwęglone kości wymieszane z ziemią i popiołem, a w przystawkach w kształcie dzbanka – wykonane z brązu - szpilki do włosów, pierścionki, naszyjniki i bransolety. W Górze odkryto również cmentarzysko złożone z 20 grobów skrzynkowych. Z okresu rzymskiego odkryto kurhan, a w nim wiele naczyń i skorup. Ludzie mieszkający na tym terenie do dziś nazywają jedno ze wzgórz ,,Gorki”. Większość znalezisk trafiło do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, część jednak - zatrzymana przez właścicieli Fischerów von Mollardów - zaginęła w ostatnich miesiącach II wojny światowej. Pierwsza wzmianka w źródłach pisanych dotycząca Góry pochodzi z 1343 roku. Przez pięć kolejnych lat - począwszy od 1343. - wieś należała - prawdopodobnie - do kaliskiego kasztelana z rodu Doliwów – Janusza. Zdaniem Stanisława Kozierowskiego to Zofia Górska wniosła około roku 1510 Górę w ród Awdańców Konarskich. Wieś w kolejnych wiekach była własnością różnych rodów wielkopolskich. Po Konarskich w XVII wieku Góra znalazła się w rękach Dobrzyckich, w XVIII wieku należała do Gajewskich i Święcickich, po których została przejęta przez Szołdrskich. Ci ostatni swój majątek stracili po powstaniu listopadowym na rzecz rządu pruskiego, który za sumę 99 000 talarów sprzedał wieś w 1835 roku Eduardowi von Mollard. Wraz z wygaśnięciem męskiej linii Mollardów - poprzez ożenek - przejęli Górę wraz z majętnością Fischerowie. Za ostatnich właścicieli została ona podzielona miedzy dwóch braci – Ernesta i Edwarda. W rękach Fischerów pozostała Góra do upadku Niemiec w II wojnie światowej. Przed I wojną światową koło wsi powstało lotnisko polowe, z którego piloci wielkopolscy wspierali z powietrza powstanie śląskie.

Żródła: Słowniczek geograficzno –historyczny opracowany przez Kazimierę Pachciarz

Anders Paweł, Jarocin, Wielkopolska Biblioteczka Krajoznawcza nr 34

Utrwalone w legendzie i opowieści...

W pamięci mieszkańców Góry utrwaliła się opowieść o bezgłowym jeźdźcu, którego widywali ludzie krążącego na koniu wokół pałacu, w parku i na polach. W pojawiającej się postaci dopatrywali się wszyscy właściciela pałacu majora Fischera von Mollarda, który często opuszczał posiadłość, gdy wyjeżdżał do ojczyzny. Ów bezgłowy jeździec, napełniając wszystkich trwogą, jednocześnie czuwał nad swoimi dobrami. Jedna z tych opowieści mówi o tym, jak zjawa ukazała się grupie dziewcząt, które z kankami napełnionymi mlekiem szły parkową drogą. Kiedy ujrzały go wyłaniającego się z mgły, szybko uciekły, pozostawiając rozlane mleko. Dając o sobie znać, bezgłowy jeździec podobno trzaskał talerzami, garnkami, straszliwie potrząsał łańcuchami, a wszystko dlatego, że  - jak to w legendach bywa – oddał duszę diabłu i  do dziś błąka się po okolicy, pilnując tajemnicy swego rodu. Na podstawie tekstu: Szymona Szymczaka zamieszczonego w „ Legendach Ziemi Jarocińskiej”

autor: Okrent

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
image8318

Aleja górskiego parku (fot. A. Płończak)

image8319

Zabudowania gospodarcze

image8320

Czworaki

image8321

Oberża

image8322

Kościół i pomnik upamietniający parafian, którzy zginęli w latach 1918-1920 walcząc za Polskę

image8323

Eklektyczny pałac z XIX wieku - dziś budynek Domu Dziecka w Górze

image8324

Oficyna z 1839 roku zwana domkiem modrzewiowym

image8825

Pałac w Górze ( fot. A. Płończak)

image8826

Roślinność parku (fot. A. Płończak)

image8829

Figurki Matki Boskiej w ogrodach i na murach domów

Więcej zdjęć ...

Ważnym miejscem Góry jest zabytkowy park o nieregularnym obrysie i charakterze parku krajobrazowego z czytelnymi elementami typowo parkowymi i osiami widokowymi.  Od zachodu teren parku graniczy z podwórzami i  budynkami gospodarczymi – jednymi z najefektowniejszych w Wielkopolsce (wielki zespół zabudowań folwarcznych, ze spichlerzem oraz nieczynną już gorzelnią). Od wschodu park ogrodzony został  murowanym, ceglanym parkanem.  Od strony północnej znajduje się kute ogrodzenie stalowe,, natomiast od strony południowej park jest nieogrodzony, otwarty na pola w kierunku stawów i cegielni. Jedna z osi widokowych rozciąga się od wyjścia głównego z pałacu, przez polanę, kończąc na kępie drzew okalających park. Druga z osi przebiega z tarasu widokowego pałacu, położonego na wzniesieniu, przez cały park, aż do pobliskich zadrzewień wsi. Oś boczna przebiega z tarasu widokowego pałacu przez stawy na bryłę pobliskiego kościoła. Park ten w stylu angielskim, o cechach naturalistyczno - krajobrazowych obejmował niegdyś ponad 10 ha powierzchni, dziś rozciąga się na obszarze 7,62 ha. Rozplanowany został w 2 połowie XVIII w. i przekomponowany w 2 połowie następnego wieku.  Przy wschodniej bramie parku stoi barokowa figura świętego Jana Nepomucena. W części środkowej parku usytuowany jest pałac eklektyczny w stylu neorenesansu niemieckiego. Układ dróg w parku jest wieloobwodnicowy. W północnej części parku znajdują się trzy obwodnice. Obwodnica zewnętrzna od strony zachodniej (podwórza północnego) jest szeroką aleją grabową, charakterystyczną dla parków zabytkowych. Aleja ta rozpoczyna się niedaleko ogrodzenia od strony północnej, pnie się w górę i dochodzi do skrzyżowania z prostopadłą do niej ścieżką przebiegającą od najmniejszej obwodnicy. Układ dróg w południowej części parku składa się z dwóch stycznych do siebie obwodnic. Równolegle do południowej elewacji pałacu usytuowany jest dawny podjazd (obecnie droga dojazdowa), która wiezie do bramy w kierunku południowo-zachodnim, przy oficynie oraz prowadzi groblą między stawami do nowej bramy (wykonanej przez wyburzenie odcinka parkanu). Z podjazdu (usytuowanego nieco wyżej) schodzi się krótkim, szerokim biegiem schodów na niżej położony teren dawniej prawdopodobnie trawnik gazonu, obecnie zamieniony na boisko sportowe. Na terenie parku wzdłuż wschodniej granicy znajduje się ciąg trzech stawów (są to wyrobiska po złożach gliny), połączonych przepustami. Te malownicze stawy są integralną częścią parku, jednak obecnie ogrodzono je siatką (za względów bezpieczeństwa – obecność Domu Dziecka). Park pozbawiony jest prawie całkowicie roślinności krzewiastej, nie licząc bzu czarnego. Znajdują się tu pomniki przyrody, które wymagają zabiegów konserwatorskich, takie jak: lipa drobnolistna, wiąz szypułkowy i dąb szypułkowy. Wśród drzew rosnących w parku można znaleźć: miłorząb dwuklapowy, buk zwyczajny, jesion wyniosły, platan klonolistny i modrzew europejski.  Autor: jaraczewianki Źródła: Anders P. Jarocin, Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza nr 34. Kędziora A. Projekt rewaloryzacji parku zabytkowego w m. Góra gm. Jaraczewo Libicki M., Libicki P. Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. Poznań 2003 Płończak A. Parki podworskie gminy Jaraczewo

autor: Okrent

        Nad Górą, która swą udokumentowaną historią sięga XIV wieku, góruje na wzniesieniu późnoklasyczny kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Ślady przeszłości sięgające XIX wieku znaleźć można tu niemal wszędzie-eklektyczny pałac wzniesiony wg projektu Pawła Rötgera, zespół zabudowań folwarcznych ze spichrzem i gorzelnią, czworaki, oberża, cegielnia i park krajobrazowy założony już w II połowie XVIII wieku.                    Późnoklasycystyczny murowany kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP  wzniesiono w latach 1817 – 1830 z fundacji Wiktora Szołdrskiego to budowla jednonawowa na rzucie prostokąta z wieżą w fasadzie zachodniej. Wewnątrz wydzielono prezbiterium, zamknięte półkoliście, sklepione konchowo. Wieżę kościoła wieńczy neobarokowy hełm z 1928 roku. Na ołtarzu głównym znajduje się rokokowe zwieńczenie oraz obraz św. Mikołaja z XVIII wieki oraz obraz św. Franciszka Ksawerego z 1720 roku.                   W kruchcie pod wieżą  znajduje się murowana tablica z napisem ,,Oddaliśmy ojczyźnie nasze życie, polskiej ziemi krew, narodowi serce, Bogu dusze – powstańcy parafii Góra”.                       Obok kościoła znajduje się kamienny pomnik z metalową tablicą i podobizną orła. Na  tablicy wymienione są nazwiska 12 poległych w latach 1918 – 1920 (w tym 2 poległych w Powstaniu Wielkopolskim). Również obok kościoła znajduje się murowana plebania z 1901 roku.         W malowniczym parku znajduje się wzniesiony w latach 1877-78 według projektu berlińskiego  architekta Pawła Rötgera eklektyczny pałac w stylu neorenesansu niemieckiego. Obecnie budynek ten zajmuje Dom Dziecka. Tynkowane elewacje uzupełnione zostały dekoracją wykonaną z cegły klinkierowej o beżowym odcieniu i pokryte płatkami czarnego łupku. Ładny i okazały portal został ujęty w parę kolumn. Pałac ma mansardowy dach , w narożach od strony południowej umieszczono niskie ośmioboczne ryzality kryte dachami cebulastymi, a z boku znajduje się cofnięta, okrągła, wysoka wieża nakryta wysokim dachem z latarnią, oraz wykuszami w fasadzie ogrodowej. Wewnątrz budynku zachowały się kolumny i kasetony z ciemnoorzechowego drewna oraz duży hol, salon na osi i biblioteka bogato dekorowane boazeriami i polichromiami. Pałac dłuższymi elewacjami zwrócony jest w kierunku północno-wschodnim i południowo-zachodnim. Od strony północno-wschodniej poprzedzony jest tarasem usytuowanym na stromej skarpie parku.  Na terenie parku znajduje się również oficyna z 1839 r., czyli domek modrzewiowy z piętrowym drewnianym ryzalitem i balkonową galerią. Obok domku znajduje się ogródek skalny i lapidarium detali rzeźbiarskich z XVII i XVIII wieku. autor: jaraczewianki Źródła: Anders Paweł, Jarocin, Wielkopolska Biblioteczka Krajoznawcza nr34       Anders Paweł, Województwo kaliskie, Krajowa Agencja Wydawnicza 1980

 

autor: Okrent

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
image9038

ks. Tadeusz Lisiecki przez 36 lat był proboszczem parafii w Górze

image9174

Gołębie z hodowli p.Izańczka

image9046

członkowie Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży w Górze

image9918

tablica z nazwiskami parafian, którzy polegli za Polskę w latach 1918/1920

Więcej zdjęć ...

 

Ksiądz dr Tadeusz Lisiecki przez 36 lat był proboszczem górskiej parafii. Posługę kapłańską rozpoczął tu w 1965 roku najpierw jako wikariusz proboszcza ks. kan. Leonarda Samosenki, a potem jako jego następca. Kapłańską służbę przerwała jego śmierć w lutym 2001 roku. W pamięci parafian pozostanie jako człowiek oddany służbie Bogu i ludziom, bardzo wymagający od siebie i innych. Zgodnie z ostatnią wolą zmarłego , ks. Lisiecki spoczął na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Od 16 maja 2008 roku działa przy parafii p.w. Wniebowzięcia NMP w Górze 88. oddział Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Archidiecezji Poznańskiej. Jest to organizacja kościelna skupiająca młodych ludzi. Pomysł zrodził się podczas jednego ze spotkań grupy młodzieży na plebani u miejscowego proboszcza. Od tego wszystko się zaczęło. Młodzi ludzie wyremontowali dla siebie salkę katechetyczną, która stała się miejscem ich cotygodniowych spotkań. Organizują ogniska, spotkania w hubertówce, okazjonalne dyskoteki na walentynki czy andrzejki. Z myślą o potrzebujących, wykonywali kartki świąteczne, które sprzedawali wśród parafian, by za uzyskane w ten sposób środki kupić upominki dla chorych i potrzebujących. W czerwcu 2009 r. 12 - osobowa grupa młodzieży wzięła udział w XIII Ogólnopolskim Spotkaniu Młodych na Polach Lednickich. Członkowie KSM wyjeżdżają na wspólne wycieczki – rowerowe i te dłuższe, jak wyjazd nad Bałtyk, do Sarbinowa.

W Górze działa Koło Gospodyń Wiejskich i Ochotnicza Straż Pożarna powstała w 1929 roku. Od 1952 roku pałac w parku jest siedzibą Domu Dziecka. Najmłodsi wychowankowie ośrodka uczęszczają do miejscowej szkoły podstawowej.

Przy kościele w Górze znajduje się pomnik upamiętniający 12 parafian poległych w latach 1918 -1920.Wystawiono go w 1924 roku , w 1940 roku został zniszczony przez hitlerowców i odbudowany dopiero w roku 1982. W powstaniu wielkopolskim wzięło udział od 60- 100 żołnierzy z Ziemi Jaraczewskiej, a wybitna rolę odegrał Michał Hybiak z Noskowa. Większość powstańców Ziemi Jaraczewskiej walczyła w Kompaniach Garnizonu Jarocińskiego, część z Kompanią Borecką dowodzoną przez Ignacego Talarczyka, nieliczni udali się do Poznania i tam dołączyli do oddziałów powstańczych. W czasie powstania wielkopolskiego poległo lub zmarło wskutek odniesionych w walkach ran pięciu powstańców - wśród nich był szer. Franciszek Matuszak z Góry. W powstaniu wzięli udział także związani z Górą: Władysław Kurczewski, Józef Bartkowiak, Franciszek Dolny. Źródło: Droga do niepodległości- referat okolicznościowy Kazimiery Horyzy -Pachciarz

Mieszkańcy w liczbach: (dane z 2006 roku)

Kobiety 440

Mężczyźni 402

Razem 842

autor: Okrent

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną

Nazwa: EURO KARTON - Produkcja Opakowań Tekturowych

Działalność:
Firma obecnie wytwarza różne rodzaje opakowań klapowych i fasonowych z tektury falistej oraz tektury litej, jak również opakowania ozdobne z papierów i tektur kolorowych, w tym tektury flokowanej. Wykonywany jest też nadruk na opakowaniach i torbach papierowych. Elastyczność w zakresie wymiarów i sposobów konstrukcji opakowań pozwala dostosować się do indywidualnych potrzeb Klientów. Więcej informacji na stronie: www.eurokarton.pl

Czynne w godzinach: od 7:00 do 15:00, od poniedziałku do piątku

Adres pocztowy: Góra, ul. Dworcowa 71, 63-233 Jaraczewo, powiat jarociński, woj. wielkopolskie

Telefon: 627409105

E-mail: biuro@eurokarton.pl

Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną
Góra
Wielkopolska wieś z tradycjami i izbą regionalną

Napisz do administratora


administrator@atlaswsi.pl